Aktualności

Między dwoma światami- wirtualny czy realny, który ważniejszy?

Artykuł / 07.12.2021

Między dwoma światami- wirtualny czy realny, który ważniejszy?

Internet dostępny jest dosłownie wszędzie – w pracy, w szkole, w parku, w sklepie czy na uroczystościach rodzinnych. W obecnych czasach już coraz mniej mówi się o dwóch odrębnych sferach online i offline, lecz o przenikaniu się dwóch „światów”.

Badania i raporty (między innymi NASK) nie pozostawiają wątpliwości: Internet staje się przestrzenią coraz powszechniej odwiedzaną przez dzieci. Zmienia się zarówno czas, który dzieci spędzają ze smartfonem czy laptopem, jak i treści, które oglądają, często bez wiedzy i nadzoru dorosłych. Coraz młodsze dzieci, już nawet roczne i dwuletnie potrafią godzinami siedzieć, wpatrzone w ekran telefonu jak „zaczarowane”. To już fakt, że dzieci coraz częściej i na dłużej pochłonięte są przez wirtualny świat dostępny za pomocą smartfonu.

Według profesora Józefa Bednarka:

„świat wirtualny, z jednej strony, otwiera przed jego użytkownikiem olbrzymie możliwości – daje mu dostęp do zasobów na całym świecie, sprowadza odległość do roli nieistotnego czynnika, daje mu wolność, jakiej nie zaznaje w życiu codziennym. Jednak z drugiej strony nakłada ogromne ograniczenia. Potrzeba wielkiej wyobraźni, żeby żyć samym słowem i obrazem […]. Wirtualny świat jest atrakcyjny, daleko odbiegający od rzeczywistości, fascynujący, pociąga swą niezwykłością i tym właśnie przyciąga wielu ludzi. Życie w wirtualnej wspólnocie pozwala wielu osobom na przezwyciężenie alienacji, samotności i izolacji”.

Z badań rodziców i dzieci przeprowadzonych przez Urząd Komunikacji Elektronicznej w 2018 roku wynika, że ponad trzy czwarte badanych dzieci w wieku od 7 do 14 lat zadeklarowało, że posiada telefon komórkowy. Odpowiedzi rodziców niemal całkowicie pokrywają się z deklaracjami dzieci. Dzieci zaczęły używać własnego telefonu komórkowego najczęściej pomiędzy 7 a 10 rokiem życia (42,5% – 7-8 lat i 28,5% – 9-10 lat). Natomiast co dziesiąty małoletni użytkownik posiadał telefon komórkowy przed ukończeniem 7 lat (1,8% – 3-4 lata i 7,5% 5-6 lat).

Natomiast z badań UKE przeprowadzonych w grudniu 2020 roku wynika, że z internetu korzystają prawie wszystkie dzieci w wieku szkolnym (97%). Podobnie jak w przypadku użytkowania telefonu korzystanie z dobrodziejstw sieci rozpoczyna się najczęściej w wieku 7-8 lat.

Raport Nastolatki 3.0 cyklicznie realizowany przez NASK pokazuje, że wraz z rozwojem technologii cyfrowych rośnie ich dostępność. Wynika to nie tylko z obniżającego się poziomu cen urządzeń i kosztów ponoszonych na dostęp do sieci, ale także z coraz prostszych w obsłudze rozwiązań z zakresu user interface. Analizując dane z badania przeprowadzonego w 2014 i 2018 r. dostrzec można, że nastąpiło wyraźne obniżenie przeciętnego wieku inicjacji internetowej, czyli etapu, w którym młodzi respondenci rozpoczęli samodzielne odwiedzanie sieci.

Z rozkładu odpowiedzi w badaniu Nastolatki 3.0 edycja 2020 wynika, że co trzecie dziecko używa samodzielnie internetu od 4–6 lat (32,4%). Co piąty nastolatek podaje, że rozpoczął korzystanie z technologii cyfrowych około 9–10 lat temu (21,1%), niemal tyle samo uczniów deklaruje, że ich staż użytkowania sieci wynosi 7–8 lat (19,8%). Uwagę zwraca fakt, że ponad 15% wskazuje na dłuższe niż 11-letnie doświadczenie w tym zakresie („11 i więcej lat doświadczenia” – 15,6%). To jednak nie wszystko – niemal 5% ankietowanych wskazało, że jest to więcej niż 13 lat doświadczenia.

Czy to problem?

Łatwy dostęp do internetu dla wielu, szczególnie najmłodszych użytkowników, nie oznacza zawsze korzystania w sposób bezpieczny i odpowiedzialny. A co ważne, świat wirtualny jest dynamiczny, zmienia się i potrafi zaskakiwać nawet „doświadczonych” dorosłych użytkowników sieci.

Drugą ważną kwestią jest sposób funkcjonowania w sieci i zasady bycia członkiem społeczności online. Nasuwa się więc pytanie o to, czy stosować w świecie wirtualnym te same zasady co w świecie „realnym”. Jako jednostki funkcjonujące w szerszej społeczności na co dzień jesteśmy nieustannie poddawani weryfikacji przez otoczenie. Dlatego też nie robimy pewnych rzeczy z obawy np. o sankcje ze strony grupy społecznej czy sankcje prawne. Natomiast w przypadku sieci często błędnie wydaje się nam, że mechanizmy weryfikacji w ogóle nas nie obowiązują.

Pandemia koronawirusa spowodowała, że zmienił się sposób życia wielu ludzi, a tym samym sposób postrzegania wirtualnej rzeczywistości. Podstawowymi narzędziami do pracy i nauki dla wielu stał się komputer, tablet i smartfon. Przez jakieś czas wirtualny sposób komunikacji był najlepszym sposobem na utrzymywanie kontaktów z innymi ludźmi, przyjaciółmi czy rówieśnikami.

Czy przeważają korzyści, czy skutki negatywne?

W debacie społecznej i naukowej nie ma jednomyślnego postrzegania tej problematyki. Chociaż pewne wydarzenia na skalę światową uwrażliwiają bardziej na pozytywny wymiar wirtualności.

#Badania NASK #nastolatki 3.0 #internet #kultura internetu

/kontakt/deklaracja-dostepnosci/polityka-prywatnosci/